دوهفته نامه کردی- فارسی «روژهه لات» که حکم توقیف آن از سوی دیوان عالی کشور نقض و از 11 آبان 87  درمناطق کردنشین  مجددا امکان انتشاریافته بود برای باردوم به استناد تبصره ذیل ماده 11 قانون مطبوعات به محاق توقیف رفت و این بار لغو امتیاز شد.

تصمیم لغو امتیاز پروانه انتشار «روژهه لات» از سوی علیرضا ملکیان دبیر هیئت نظارت بر مطبوعات به «عبدالله سهرابی» صاحب امتیاز ومدیر مسئول آن ابلاغ شده است.

ملکلیان درنامه توقیف روژهه لات نوشته است که  با« تصمیم 11 دی ماه هیات نظارت بر مطبوعات»به عمر کوتاه روژهه لات پایان داده شده است. دردوره جدید تنها 5  شماره از این دوهفته نامه به سردبیری      دکتر محمد علی توفیقی منتشر شد. همچنین دکتر جلال جلالی زاده،دکتر صلاح الدین خدیو،دکتر محمدعلی توفیقی وعبدالله سهرابی اعضای شورای سیاستگذاری این نشریه را تشکیل می دادند.

ماده 11 می گوید:«رسيدگي به درخواست صدور پروانه و تشخيص صلاحيت متقاضي و مدير مسئول به عهده هيأت نظارت بر مطبوعات است وتبصره ذیل ماده 11 تصریح دارد: در صورتي كه صاحب پروانه يكي از شرأيط مقرر در ماده 9 اين قانون را فاقد شود، به تشخيص هيأت نظارت مقرر در ماده 10 و با رعايت تبصره هاي آن، پروانه نشريه لغو مي شود.

دکترمحمد علی توفیقی گفت: درحالی عصر امروز توقیف روژهه لات به مدیرمسئول ابلاغ شد که شماره جدید این نشریه به دست چاپ سپرده شده بود.او گفت که متاسف است درحالی که تیتر شماره پیشین "روژهه لات" بر گفت وگووآشتی بعنوان بهترین راه «حل مسئله کرد» تاکید می کرد، عملکرد اشتباه حاکمان، فضای منطقه را به جای گفت وگو به سوی انسداد وحذف بستر گفتمان پیش می برد. وی افزود این نوع برخوردها تنها به تشدید رویکردهای خشونت آمیز یاری می رساند.

در شماره جدید «روژهه لات»  گفتگویی با خانواده ابراهیم لطف الهی (دانشجوی سنندجی که سال گذشته با مرگی مشکوک در بازداشتگاه درگذشت)، گزارشی تحلیلی از علل عقب ماندگی های اقتصادی ازنگاه اقتصاددانان ومسئولان دولتی و سرمقاله ای از دکترعبدالله ابریشمی با عنوان «درد بیگانگی درایران»  به چشم می خورد،که امکان انتشار نیافت.

گذشته،حال وآینده کردستان عراق در گفتگوی اختصاصی "روژهه لات" با نماینده حکومت اقلیم کردستان در ایران

(بخش اول)

آشتي وگفت وگو بهترين راه ‌حل "مسئله كرد"

گفتگو: محمد علی توفیقی

ناظم عمر دباغ متولد 1948 شهر کویه کردستان عراق- محل تولد جلال طالبانی- است. او در سن هفده سالگی به عضویت پارت دمکرات کردستان عراق در آمد. در سالهای جوانی در کنار شغل معلمی به فعالیت های جدی سیاسی نیز پرداخت و همچون اکثر کردها طعم تلخ آوارگی و زندان را چشید.در سپتامبر 1979 با درخواست سران جنبش سوسیالیستی کردستان (هسته اولیه تشکیل دهنده اتحادیه میهنی کردستان) و شخص مام جلال به صفوف انقلابیون و پیشمرگه ها می پیوندد و از آن زمان تاکنون بعنوان یکی از نزدیکترین یاران طالبانی در جایگاه های مختلف حزبی و اجرایی به مبارزه خود ادامه داده است. اداره دفتر سیاسی اتحادیه میهنی در هه ولیر، معاون وزیر آموزش اقلیم در کابینه های اول و دوم و نماینده اتحادیه میهنی کردستان در ایران برخی از مهمترین مسئولیت های ماموستا ناظم در سالیان گذشته است.او اینک نماینده حکومت اقلیم کردستان در ایران است.

سرزمین رازآلود کردستان عراق، با عبوراز دیروز جنگ و کشتار و مرگ می رود تا به زندگی مسالمت آمیز و همراه با رفاه و آسایش امروز لبخند زند. سرزمینی که بعثی های  تشنه به خون ساکنانش، به ویرانی آبادی هایش قناعت نکردند وحیات200 هزار انسان بی گناهش را درگودال های عقده وکینه ریگزارها درمنظر چشم های خورشید خاموش، قربانی کردند . چنان که تاریخ هم شرمگین وسرافکنده شد که چگونه هزاران انسان کردتبار به جرم هویت شان زنده به گورشدند تا«انسان نما»های تشنه به خون حلال شده کردها در جریان فاجعه انفال، لبخند رضایت سردهند.اما تاریخ با همه تلخی هایش برای کردها اینک روزگاری سپری شده است که باید از آن  درس گرفت.حاصل آن همه سال مبارزه و آواره گی و ریخته شدن خون هزاران کرد، تشکیل اقلیم کردستان است. اقلیمی که  دولتمردانش در سایه واقع بینی و درک صحیح از شرایط امروز، هوشمندانه درجغرافیای آشوب زده سرزمین          بین النهرین  از دمکراسی  و آزادی و توسعه سخن می گویند وپرچمدار گفت وگو وزندگی برابر ومسالمت آمیز در چارچوب عراق فدرال هستند. گفتگوی اختصاصی روژهه لات با نماینده حکومت اقلیم کردستان در ایران که برای کنکاشی در گذشته، حال و آینده کردستان عراق صورت گرفت حاوی نکات چشم گیر فراوانی است. شناخت دقیق از مسئله کرد،تفکیک میان آرمانگرایی و واقع بینی،رمزگشایی از علل موفقیت کردهای عراق و آسیب شناسی آینده پیش رو، وضع موجود اقلیم،ضرورت استفاده از روش های نوین مبارزه و تاثیر اپوزیسیون کرد ایرانی مستقر در عراق بر روابط اقلیم با جمهوری اسلامی ایران و برخی نکات مهم دیگر هر کدام به نوبه خود خواندنی و مهم هستند  اما برجسته ترین نکته این گفتگو، خوش بینی کاک ناظم نسبت به "آینده کرد" است.او خود می گوید که همین خوش بینی بوده است که امکان تداوم بیش از 40 سال مبارزه سخت و پرفراز و نشیب را برایش فراهم نموده است.

*روژهه لات: روایت مبارزین قدیمی کردستان عراق در مورد «مسئله کرد»که در دوره های مختلف تاریخ عراق با آن مواجه بوده اند می تواند برای خوانندگان  ما جالب و شنیدنی باشد، لطفا برایمان از مشکلات کردها درگذشته ها بگوئید؟

- ضمن تشكر از شما كه اين فرصت را ايجاد كرده‌ايد تا از طريق «روژهه‌لات» ديدگاهها و اطلاعات خود را در اختيار مردم قرار دهم. اگر بخواهيم مسئله كرد را از منظر تاريخي بررسي نماييم از قديم‌الايام در زمان صفويه و عثماني و امارت‌هاي آن دوره همچون بابان هميشه مسئله‌اي در منطقه به نام مسئله كرد وجود داشته است. اما متاسفانه همچنانكه در شرفنامه هم به آن اشاره شده است بيشتر مشكل به عدم اتحاد امراي كرد و عشاير مختلف آن بازمي‌گردد كه روزي به تفكر اسلامي صفوي و روز ديگر به عثماني گرايش پيدا مي‌كردند.

اگر به پيشينه تاريخي بازگرديم مي‌توانيم دلايل و مستندات فراواني براي اثبات اين تفرق بيابيم كه كه اكنون مجال گفتگو درباره‌ي آن نيست. اما آنچه كه من در طول عمر خود ديده‌ام يك مسئله ملي بوده است به اينصورت كه مثلاً در شهر كويه، عليرغم اینکه ما كرد بوديم، لباس كردي مي‌پوشيديم و با زبان كردي حرف مي‌زديم و به عنوان دانش‌آموز از اول ابتدايي به زبان كردي درس مي‌خوانديم اما اكثر اوقات احساس مي‌كردیم كه اين فقط يك ظاهرسازي است تا مسئله اصلي به فراموشي سپرده شود،  البته اين نشان از زيركي رژيم‌هاي آن وقت عراق داشت زيرا در ظاهر نشان مي‌دادند كه حقوق كردها را رعايت كرده‌اند و آنها حق دارند به زبان مادريشان صحبت كنند و لباس كردي هم بپوشند! اما از منظر سياسي، اجتماعي و فرهنگي كمبودهاي فراواني داشتيم كه عمده‌تاً ناشي از ناديده گرفتن حقوق ملي کرد بود.

در جريان انقلاب 14 تموز كه عبدالكريم‌قاسم كودتا كرد، به محض وقوع كودتا، احساس شد كه كردها و احزاب و گروه‌هاي سياسي كرد نيز بخشي از كودتا بوده‌اند و مردم كرد نيز همچون تمام مردم عراق به خيابانها ريختند و با شعاردادن و مطرح‌كردن خواسته‌هايشان، پشتيباني خود را از تشکیل جمهوري عراق در آن دوره نشان دادند. به همين دليل عبدالكريم‌قاسم در نخستين قدم سعي كرد مرحوم ملامصطفي‌بارزاني و كساني كه همراه او پس از سقوط جمهوري مهاباد آواره روسيه شده بودند را بازگرداند به اين ترتيب با استقبال گرم و باشكوهي ملامصطفي و همراهانش به كردستان بازگشتند. اين مسئله باعث شد كه احساسات ملي‌گرايانه در كردها مجدداً تقويت شود. اما متاسفانه اين شرايط ديري نپائيد و تفكر شووينيستي و ديكتاتوري و سلطه‌ي عرب در حكومت مركزي عراق دوباره مشكل‌سازشد و مردم كردستان نتوانستند حقوق خود را در عراق اعاده كنند. به همين دليل پس از چندين نشست، گفتگو و مذاكره بي‌حاصل، دوباره در كردستان عراق علم مبارزه برافراخته شد و جنگ مسلحانه آغاز گشت. در آن دوران پارت دمكرات كردستان به رهبري مرحوم ملامصطفي بازراني تنها حزب موجود بود كه عملاً رهبري حركت جديد را نيز به عهده داشت.

*روژهه‌لات- آغاز دوباره مبارزه به چه سالهايي برمي‌گردد؟

- سال 1961، هنگامي كه جنگ مسلحانه در 11 ايلول 1961 آغاز شد، براي اولين بار هواپيماهاي جمهوري عراق درزمان عبدالكریم‌قاسم، كردستان را بمباران كردند. در آن مقطع حزب كمونيست، رهبري عراق را برعهده داشت.

به ياد دارم كه آن زمان شهر كويه نيز بمباران شد و چندين نفر شهيد و چندين نفر نيززخمي شدند. وقتي  ملت كرد مبارزه را آغاز كرد، حكومت عراق هم به شكل وحشيانه‌اي به مقابله با مردم كرد پرداخت و به كردستان لشكركشي كرد، من آن زمان در كويه دانش‌آموز ششم ابتدايي بودم. اكثر مردم كويه زماني كه ارتش عراق وارد شهر شد آنجا را ترك كردند و اشغالگران خانه‌ هاي بسياري از افرادي را كه جزو مبارزین بودند ويران كردند. فكر مي‌كنم هنوز آثار خانه‌هاي ويران شده‌ي آن زمان باقي مانده باشد. اين ویرانگری نيت شوم ارتش عراق را آشكار ساخت، بگونه ای که در جاده‌ها بسياري از مبارزین دستگیر شده را اعدام كردند. بی رحمی و شقاوت در حدی بود که  زنی را با كودكي كه در بغل اش بود در خانه‌اش شهيدكردند. اين رفتارهای ددمنشانه باعث شد مبارزه گسترده‌تر شود.

تا اينكه در سال 1963 از سوي حزب بعث انقلاب شد و عبدالكریم‌ قاسم از حكومت ساقط گرديد و عبدالسلام‌عارف جاي وي را گرفت و براي نخستين بار طرفداران حزب بعث که عمده تا  شوونيست‌هاي عراق بودند، زمام امور را به عهده گرفتند. آنها نيز براي مدت كوتاهی به نام مذاكره، حقوقي براي ملت كرد قائل شدند گرچه هدف اصلی آنان این بود که  كودتايشان به نتيجه ‌برسد و از پشتيباني کردها بهره‌مند شوند.لذا در مقطع کوتاهی آرامش به كردستان بازگشت و رهبري سياسي كرد مذاكره را پذيرفت . اما حاکمان جدید نيز همچون عبدالكریم‌قاسم وقتي قدرتشان را تثبيت كردند دوباره بناي مخالفت وجنگ را با كردها گذاشتند.

در این دوران باني اصلي مذاكرات با ملامصطفي، صدام‌حسين بود البته او در آن زمان معاون رئیس جمهور بود اما از نفوذ و جایگاه خاصی در هیئت حاکمه برخوردار بود و خود او معاهده‌ي 11 آذار را در سال 1970 با ملامصطفي امضا كرد اما 4 سال پس از اعلام آتش‌بس و زمانیکه  قدرت خود را تثبيت كردند دوباره جنگ با كردها را آغاز نمودند و 9 ما ه بعد از آن، صدام‌حسين به عنوان فرد شماره يك قدرت عراق، قرار داد الجزاير را با شاه ايران امضا كرد که  باعث وارد آمدن ضربه سختی بر پیکره جنبش كرد شد. پس از این واقعه تلخ تعدادی از مبارزین آواره گوشه و کنار دنیا شدند، تعدادي به عراق بازگشتند وبرخی نیز در ايران ماندند. اما احساس ملي كرد و رنجهايش بزرگتر از  آن بود که این موانع بتوانند جنبش را به خاموشی بکشانند و با وجود تمام فشارها، آزادیخواهان كرد مدام در اين فكر بودند كه مبارزه  را ادامه دهند به همين دليل مدتي كوتاه بعد از قرارداد الجزاير اتحاديه‌ي‌ ميهني كردستان تاسيس شد و پارت دموكرات نيز دوباره به ميدان آمد و مبارزه نوینی آغاز شد.

*روژهه لات- می توان این مقطع را سرآغاز انشعاب در پارت دمکرات کردستان محسوب کرد؟

- البته از سال‌هاي 1964 تا 1970 در مبارزات كردها نوعي انشعاب و دودستگي ميان ملامصطفي و دفتر سياسي به وجود آمده بود، اما در جریان انقلاب 11  آذار دوباره دسته‌هاي مختلف كرد ، مانند جناح مكتب سياسي وابسته به مام‌جلال و جناح وابسته به پارت‌دمكرات متحد شدند. بعد از قرارداد الجزاير در سال 1974همه گروها سلاح‌ها را زمين گذاشتند و سپس افرادي از اعضاي مكتب سياسي و افراد وابسته به پارتي كه مي‌خواستند مبارزه را تداوم بخشند، دوباره به ميدان آمدند اما چون زمينه فراهم نبود تصميم گرفتند به كردستان بازگردند. من خودم جزو همين افراد بودم كه در آن زمان در اردوگاه «ربت» به‌سر مي‌بردم. هنگامي كه به كردستان بازگشتيم در اولين فرصت تشكلي جديد برای احیای مبارزه و جاری کردن خون تازه در رگ جنبش شكل گرفت كه همان اتحاديه‌ي ميهني كردستان عراق بود. پس از اتحاديه‌ي ميهني، برادران پارتي نيز تحت عنوان «قياده موقت» به ميدان آمدند. البته متاسفانه در مقاطعی،  پديده‌ي جنگ داخلي و آنچه که ما آن را برادركشي مي‌ناميديم مانع از آن بود كه نيروهايمان متحد شوند، اما خوشبختانه سرانجام متحد شدیم و آنچه امروزه در كردستان مي‌بينيد حاصل اين اتحاد است و ثابت شد كه تنها با اتحاد است كه مي‌توانيم كاري براي ملت كرد انجام دهيم.

با تشكيل اتحاديه‌ي ميهني كردستان و بازگشت برادران پارتي در سال 1978، حكومت نيز با وحشيگري هايش به مقابله با  جنبش كردها برخاست و جداي ازچندين شهرك ،نزديك به 4350 روستاي كردستان خالي از سكنه و ويران شد. اما هیچکدام از این فشارها باعث نشد كردها تسليم شوند بلكه خود عاملي شد تا مبارزه گسترده و مستحكم تر شود، زیرا مردم کرد با جوش ‌و ‌خروش و به شكل حماسي‌تری از  آن حمایت کردند.

صدام حسين پس از آنكه عليه احمد‌حسن‌البكر كودتا كرد، مغرورتر شد و باعث شد جنگ  بین ايران و عراق بوجود بيايد که بنظرم همین مسئله زمينه‌ي توسعه‌ي بيشتر مبارزه را فراهم نمود. چون از يكسو باعث عقب‌نشيني ارتش عراق از نواحی خالي از سكنه‌ي كردستان شد و از سوي ديگر پيشمرگ‌هاي كرد از فضا و آزادي عمل بيشتری برخوردار شدند.

*روژهه لات- البته صدام بعدها متوجه این نکته شد و اقداماتی هم برای صلح با کردها انجام داد.

- بله،در سال 1984 صدام حسين تلاش كرد مذاكراتي با رهبران سياسي كرد و اتحاديه‌ي ميهني داشته باشد. اتحاديه‌ي ميهني نيز همچون جبهه‌اي سياسي كه هميشه به مبارزه‌ي سياسي و ديپلوماتیک باور داشته است، وارد این مذاکرات شد زیرا همیشه اعتقاد داشته ایم كه بهترين راه ‌حل "مسئله كرد" و احقاق حقوق ملت كرد آشتي ، مذاكره و گفتگو است. به همين دليل درهيچ مرحله‌اي نه از جنگ ترسيده ایم که از آن فرار کنیم و نه از گفتگو هراسي داشته ایم که از آن گریزان باشیم. چون به باور ما كار حزبي و مبارزه وسيله است نه هدف. به همين دليل اتحاديه‌ي ميهني در سال 1984 راه گفتگو با حكومت عراق را برگزید. اما سياست خارجي عراق و بعضي كشورهاي همسايه و همچنين سياست های شوونيستي برخي از اعراب باعث شد که این مذاکرات نیز بی نتیجه بماند و ميان صدام و رهبران سياسي كرد تعارض به‌وجود آيد و دوبارجنگ شروع شد.

*روژهه لات- برگزیدن این تاکتیک های متفاوت چه تاثیری بر مبارزات "کرد" داشته است؟

- هميشه معتقد بوده‌ام كه جنبش كرد جدا از اينكه در ذات خود، مبارزه كرده و سازمان پيدا كرده‌است، اما دشمنانش نيز با اشتباهاتي كه داشته اند ناخواسته به نفع مبارزه‌ي ما عمل كرده‌اند. بعنوان مثال می توان به برخورد خشونت آمیز آنان با مردم كرد و اتخاذ سياست نادرست و دروغگويانه‌شان اشاره کرد. یا وقوع جنگ ايران و عراق و پس از آن حمله صدام به كويت زمينه‌ساز پيروزي جنبش‌ كردستان عراق شد. زیرا اولا جنگ ايران و عراق نواحی آزاد براي مبارزان كرد به وجود آورد و ثانیا مردم كرد به جاي آنكه به ارتش عراق بپيوندند -که ناعادلانه به جنگ با ايران برخاسته بود- و در آنجا خود را به كشتن بدهد، به پيشمرگ ها مي‌پيوستند با اين استدلال كه اگر قرار است كشته شویم بگذار براي كردستان بميریم. اين موضوع باعث افزايش تعداد پيشمرگ‌ها و همچنين آباد شدن نواحي خالي از سكنه شد كه اين نيز جايي را براي استقرار پيشمرگ‌ها به وجود آورد. با حمله عراق به كويت، يك‌بار ديگر ثابت شد كه صدام‌حسين نه تنها نسبت به ملت كرد درنده و وحشي است بلكه نسبت به انسانيت و حتي اعرابي كه هم‌نژاد وي هستند نيز همین حالت را دارد. صدام حسين چنان ديكتاتوري بود كه بهترین تعريفي كه مي‌توان از وي ارائه داد همان نام صدام حسين است چرا كه تاكنون هيچكس چنين اعمال وحشیانه ای را در حق بشریت انجام نداده است. او در ديكتاتوري منحصر‌به‌فرد و در سركوب مردمش بی نظیر بود همچنانكه در به‌كار‌بردن سلاح‌هاي شيميايي هم منحصر‌ به ‌فرد بوده است.

حمله به كويت نيز باعث «راپه‌رين» و ایجاد زمینه های تشکیل جبهه‌ي کردستانی شامل اتحاديه‌ي ميهني كردستان، پارت دمكرات كردستان، حزب سوسياليست كردستان و حزب سوسياليست كرد، حزب زحمتكشان كردستان و حزب ملت كردستان در سال 1986 شد. مهمترین نکته در ایجاد این جبهه این بود که تصميم گرفته شد بيانيه‌اي بنام عفو عمومي صادر نشود! چون از عفو عمومي چنين استنباط مي‌شود كه كساني گناهكارند و بايد بخشيده شوند.بی توجهی به این نکته می توانست در تداوم کینه ها و دشمنی میان برادران کرد بسیار موثرباشد در حاليكه برای ایجاد اتحاد و همدلی میان كردها بیانیه تشکیل این جبهه کردستانی بنام آشتي عمومي اعلام شد.

آشتي عمومي با تمام افرادي كه عليه مبارزه اقدام کرده بودند، به آنها گفتیم که ما بايد مانند برادرآشتي كنيم و اين حكومت را براندازيم . در واقع «راپه‌رين»  احیای مجددجنبش مردم كرد و عمومی کردن قیام بود و در سایه این اتحاد و همبستگی ناحيه‌ي وسيعي از كردستان آزاد شد. اما يكبار ديگر حكومت عراق با هجوم وحشيانه به نواحي آزاد شده باعث كوچ دسته‌جمعي كردها شامل ميليونها نفر شد.بگونه ای که جهان مطلع شد که چه ظلم و ستمی بر کردها روا داشته می شود. متعاقب این جلب توجه جهانی،که رسانه ها در آن نقش ممتازی داشتند، بود که منطقه‌ي ممنوعه‌ي پروازي بوجود آمد. در اين منطقه، "كرد" دوباره نيروهايش را بازسازي كرد و درعین حال دوباره بحث مذاكره با حكومت عراق پيش آمد. اما بازهم گفتگو به سرانجام نرسيد و حكومت عراق از اقليم كردستان عقب‌نشيني كرد و آرامشي نسبي به‌وجود آمد. رهبري جبهه‌ي كردستان از فرصت بدست آمده برای پرکردن خلاء  نبود حكومت استفاده كرد و تصميم گرفته شد که در كردستان انتخابات برگزار شود و در اين انتخابات انجمن وطني به وجود بيايد و از انجمن وطني حكومت متحد كردستان شكل گيرد که سرپرستي منطقه را تا روشن شدن وضعیت آینده بر‌عهده گيرد. از دستاوردهاي عملی جبهه‌ي كردستانی  انتخابات بود که بعد از آن حكومت اقليم كردستان به‌وجود آمد که اولين رهبر حكومت اقليم کردستان نیز دكتر فؤاد‌معصوم از اعضاي اتحاديه‌ي ميهني بود.

حكومت اقليم از ابتداي تاسيس تاکنون فرازونشیب های فراوانی را پشت‌سر گذاشته است كه متاسفانه در مقاطعی با جنگهاي داخلي و برادركشي نیز همراه بود. اما رهبران سياسي اتحاديه‌ي ميهني و پارتي در رویکردهای خود بازنگري كردند و زمینه های معاهده‌ي واشنگتن را بوجود آوردند. پس از امضای این معاهده‌، دوباره صلح ميان نيروهاي كرد به وجود‌آمد و چند مرحله‌ي ديگر را طي كرند تا بالاخره يك حكومت متحد كردي شكل گرفت كه توانست نقش بسیار مهمی در پیروزی انقلابي كه باعث سرنگوني صدام حسين شد،ایفا نماید. گمان مي‌كنم اشاره به اين نكته لازم باشد که تنها نيرويي كه مي‌تواند ضامن دستاوردهاي ما باشد اتحاد گروه های مختلف است نه پذيرش وعده‌ي كساني كه خود را دوست ما مي‌دانند يا ترس از كساني كه خود را دشمن مي‌خوانند. اگر بتواني متحد باشي دوستت دوست باقي خواهد ماند و اگر متفرق باشی دشمنت قويتر خواهد شد. اگر متحد باشي دوست نيز روي تو حساب خواهد كرد و دشمن نيز جرات نخواهد كرد در هر لحظه جنگ را  برافروزد.

*روژهه لات-  برای اینکه از حال و هوای گذشته بگذریم  دوست داریم  کمی هم از شرایط جدید کردها بشنویم. اکنون کردستان در ساختار عراق فدرال از چه وضعیتی برخوردار است؟

وقتي وضعيت اقليم كردستان را بررسي كنيم، چندين حقيقت آشكار مي‌شود كه با درك آنها مي‌توانيم آينده‌ي روشني را براي اقليم كردستان متصور باشیم. نخستين حقيقت اتحاد اراده‌ي مردم كردستان، اتحاد احزاب مختلف و اتحاد نيروهاي كردستان است که  مي‌تواند عامل مهمی براي پيشبرد اهدافمان باشد. حقيقت دوم اين است كه كرد متناسب با مراحلي كه از سر مي‌گذراند بايد از ابزارهاي مختلف مبارزه استفاده كند چون زمان مبارزه‌ي مسلحانه ديگر گذشته است و اینک نياز به مبارزه‌ي سياسي و ديپلوماتيك داریم. اكنون اقليم كردستان از سويي حكومتي است متحد كه دارای پارلمان است و از سوی دیگر انجمن وزرایی دارد که نچیروان بارزانی ریاست آن را بر عهده دارد. اين ساختار،  که به خودي خود دستاورد بزرگي است، در چارچوب عراق فدرال مي‌تواند ادامه يابد. امروزه تداوم اين شیوه زندگي نياز به قدرتمند‌ شدن از لحاظ ايدئولوژيك دارد نه اينكه همچون گذشته تنها به فكر پيداكردن سلاح براي جنگ باشیم. بنابراین امروزه برای به دست آوردن حقوقمان بايد بر چند اصل پافشاري كنيم كه نخستين آن آزادي بیان است، اصل دوم پیشبرد پروسه‌ي دموكراتيزه‌كردن جامعه و قدرت  و سوم، اصل مهم تقویت و پاسداشت نهاد پارلمان است.     

*روژهه لات-  آنچه که درباره رسیدن به حقوق  کردها از طریق آزادی و دمکراسی می گوید بیشتر جنبه های تئوریک قضیه است، شاید آنچه که خوانندگان ما بیشتر تمایل داشته باشند که بدانند این است که اصولی که به آنها اشاره کردید، عملا در اقلیم کردستان از چه سطحی برخوردارند؟

فكر مي‌كنم اكنون به لحاظ دمكراسي و آزادي بيان، وضعیت اقليم كردستان را می توان بعنوان رتبه اول در منطقه خاورمیانه به شمار آوريم. با وجود اين هنوز كمبودهايي وجود دارد و نمي‌توانيم بگوييم كه در اقليم كردستان همه چيز كامل است. حتی اگر به اروپا نگاه كنيم حقوق بشر در هيچ كشوري به حد کمال نرسيده است. از این مقوله که بگذریم فعاليت‌هاي عمراني فراوانی در اقلیم در جریان است. اما انکار نمی کنم که در مواردی، از توجه به زیرساخت ها غفلت ورزيده‌ایم بهمین دلیل و براي اينكه تنها به درآمدهاي نفتي وابسته نباشيم در حال حاضر  پروژه ها و سرمايه‌گذاري های  حكومت، بیشتر در راستاي ايجاد زيرساخت‌هاست. البته مشكل اصلي ما در زمينه‌هايی كه گفته شد فقط در كردستان نيست. بلكه مشكل اصلي آن است كه حكومت فدرال عراق بعنوان یک قدرت مستقل، که کردها هم بخشی از آن هستند، هنوز جايگاهش را آنچنانکه که باید و شاید تثبيت نكرده‌است. در کردستان عراق سياست خارجي، اقتصادي و دفاعي امان تابع سياست های دولت مركزي است این مسئله ایجاب می کند که علاوه بر فعالیت هایمان در کردستان، به شيوه‌اي عمومي هم تلاش كنيم تا  قانون اساسي عراق را همچنانكه به آن راي داده‌ايم به مرحله‌ي عمل نيز برسانيم تا اقليم كردستان نيز بتواند در چارچوب حكومتي فدرال برنامه‌ريزي‌هاي خود را داشته باشد و در زمينه‌هاي مختلف پيشرفت كند. توجه به این نکته ضروری است که  همه‌ي کارها را تنها با "آزادي" و"دمکراسی" نمي‌توان انجام داد. این عوامل  با هم تبديل به يك پكيج كامل مي‌شوند. بايد درآمد کافی، تكنولوژي مناسب و تكنوكرات توانا فراهم باشد تا در كنار آزادي و دمكراسي از اثر بخشی لازم در اجتماع برخوردار شود.

*روژهه لات-  آیا پروسه ایجاد زیربناهای اقتصادی و تربیت نیروهای انسانی لازم در اقلیم آغاز شده است؟

بله، بخشي از آنها به راه افتاده و بخشي نیز در راه است. حكومت اقليم كردستان وزارتي بنام وزارت برنامه‌ريزي دارد كه كارش برنامه‌ريزي براي  توسعه حكومت است.البته این برنامه ها  فقط براي امروز نيست، بلكه بايد آينده‌ي دور را نيز در نظر داشته باشد . اما در كردستان عراق و در عراق چنانکه مورد اشاره قرار گرفت  باید مجموعه‌اي از شرايط در کنار هم فراهم شوند، آنگاه مي‌توان گفت صد‌در‌صد كارها به راه افتاده‌اند.

*روژهه لات-  اما می رسیم به چگونگی وضعیت رسانه ها و آزادی بیان در کردستان عراق؟

در مورد رسانه ها ، اکنون دهها كانال تلويزيوني در كردستان فعاليت مي‌كنند كه هركدام خط‌مشي خاص خود را دارند. اسلامي، كمونيستي و ملي‌گرا و... بيشتر از صد روزنامه هم وجود دارد كه بسياری از آنها نقدهاي تندي هم دارند و حتي برخي از آنها توهين و تخريب هم مي‌كنند! كه در سيستم مطبوعاتي كار صحيحي به شمار نمي‌آيد. مثلا در روزنامه‌هايي مثل هاوولاتي، رووداو و روژنامه و... نقدهاي فراواني وجود دارد كه برخي از آنها درست هم نيست. اما مردم حق آزادي بيان خود را دارند.

·        ادامه دارد

 منبع: دوهفته نامه روژهه لات شماره 4